• Thu Thảo

STARTUP VIỆT 2021: 1 KÌ LÂN HỨA HẸN TRONG SỐ 3000 STARTUPS

Chỉ trong vỏn vẹn chưa đầy quý I của 2021, khi medtech và vaccine vẫn đang là những cơn sốt của giới đầu tư, các startup Việt Nam đã người thì tăng trưởng vượt bậc, người thì thông báo đầu tư với số tiền đáng mơ ước, hứa hẹn làm kì lân thứ 3 của Việt Nam. Tuy nhiên, thực tế toàn cảnh thị trường startup Việt Nam sau dịch liệu chăng có được “khủng” như báo chí đưa tin, lại là một câu chuyện khác.


Đầu tháng 1/2021, Momo thông báo nhận đầu tư từ 100 triệu USD (Series D), dẫn dắt bởi hai nhà đầu tư hàng đầu thế giới: Goodwater, quỹ đầu tư tài chính đến từ Thung lũng Silicon (Mỹ) và Warburg Pincus cùng dẫn dắt. Hay ELSA cũng đạt thỏa thuận 15 triệu USD cho Series B do hai nhà đầu tư Việt dẫn đầu: Vietnam Investments Group và SIG hồi đầu tháng 2 vừa qua. Nhiều doanh nghiệp khác cũng được rót vốn hàng triệu đô như GPay, GoStream...bởi nhiều nhà đầu tư cả trong và ngoài nước.


Tuy vậy, với hàng loạt các doanh nghiệp phá sản sau dịch COVID-19, cùng nhiều chính sách của chính phủ nhằm hỗ trợ các công ty khởi nghiệp tiếp cận với nguồn vốn đầu tư, liệu chăng thị trường startup Việt Nam có đang đáp ứng lại những kỳ vọng ấy?


  • Cầu có đủ nhưng chưa có cung - Câu chuyện về sản phẩm:

Với tổng dân số lên tới gần 100 triệu dân và kế hoạch phổ biến smartphone tới tay 100% người dân của chính phủ, Việt Nam là một thị trường có tiềm năng to lớn về lượng người dùng và nhu cầu tiêu thụ. Tuy vậy, hầu hết sản phẩm các startup Việt lại phát triển sản phẩm dựa trên góc độ kĩ thuật, thay vì nắm trúng insight khách hàng. Một rào cản nữa là các sản phầm thường không có tính cạnh tranh cao, thường là copy về từ nước ngoài, một số sản phẩm còn thiếu tính địa phương do chưa được điều chỉnh thích hợp với đặc tính người Việt, hoặc phải cạnh tranh khốc liệt với các công ty trên thế giới (điển hình như MXH Lotus và Facebook)

  • Sản phẩm tốt liệu cần hướng đến thị trường “tốt”? - Câu chuyện về thị trường:

Đặt câu chuyện cạnh tranh với các ông lớn trong ngành sang một bên, khi một công ty có một sản phẩm đủ tốt cho một tập người nhất định (thường là trong giai đoạn thử nghiệm sản phẩm hoặc Pre-seed/Seed), các câu hỏi sâu hơn về thị trường được raise lên nhằm tăng scale và scope của sản phẩm: Target customer của mình có thể chi tiết hơn được như nào? Những khách hàng đó có thể grow về số lượng và chất lượng (sản phẩm lớn lên cùng khách hàng hay chỉ trong 1 thời điểm cụ thể) hay không, và nếu có thì trong bao lâu? Nhiều sản phẩm của các startup Việt Nam nay thường hướng vào thị trường nhỏ và ngách, do xuất phát từ nhu cầu của cá nhân hoặc trong một tổ chức nhỏ. Ví dụ như startup kết nối dịch vụ cắt cỏ (thị trường không đủ lớn) hay cung cấp chip điện tử truy xuất nguồn gốc thực vật ứng dụng Blockchain (bị quản lí bởi chính phủ và không có đủ nhu cầu từ người dân).

  • Founder thế nào là đủ tốt? - Câu chuyện về con người:

2020 vừa qua chứng kiến bao câu chuyện startup phải đóng cửa vì dịch Covid như Wefit, WeWork,.. cũng làm tốn nhiều giấy mực của giới truyền thông về lý do đóng cửa: là do Covid hay Founder mà công ty chưa chuyển đổi kịp mô hình kinh doanh dẫn đến phá sản? Ngày nay, trên một sân chơi mở và khốc liệt, Founder và team lại là càng là một yếu tố sống còn đối với các quyết định đầu tư. Khi thị trường bấp bênh và sản phẩm chưa hoàn thiện, chất lượng của team là một trong số những thứ thiết yếu mà các nhà đầu tư quan tâm. Founder của Việt Nam được đánh giá cao về mặt kĩ thuật, tuy vậy còn khá non so với các đối thủ cùng trang lứa. Vấn đề này hiện đang được hỗ trợ bởi các chương trình của chính phủ cũng như hàng loạt các chương trình Accelerators của các quỹ trong và ngoài nước. Như Phạm Kim Hùng, CEO của Base - startup 24x revenue trong mùa dịch 2020, có nói: "Tôi rất thích một câu nói của Elon Musk: Nếu bạn muốn tạo ra một thứ trong vòng 06 tháng mà một công ty (giỏi) khác mất một năm để xây dựng, không có cách gì khác ngoài việc bạn phải chăm chỉ gấp hai lần họ". Cách duy nhất để founder trở thành một founder “đủ” tốt chỉ bằng cách chăm chỉ và cầu tiến, chứng tỏ với nhà đầu tư bằng chính những con số thu lại được.


Thị trường startup Việt tuy vẫn có nhiều những cái tên nổi trội, nhưng vẫn còn quá nhiều cơ hội để khám phá, chưa kể những lợi ích các startup có thể gain được khi họ thực sự cân nhắc tìm cách tối ưu hóa 3 bài toán phía trên. Kêu gọi được nhiều vốn, định giá startup cao nhiều khi không phải chiếc vương miện ai cũng đội được khi chưa lường trước được sức nặng của nó, trước hết hãy cứ từ sản phẩm mà đi lên, định vị sản phẩm sao cho đúng, cho hợp lý (a little growth tip) cứ làm cách nào optimize sản phẩm của mình “rẻ hơn 10 lần, hoặc tốt hơn 10 lần” với đối thủ cạnh tranh là được.






46 views0 comments