• Thu Thảo

𝐖𝐇𝐘 𝐋𝐄𝐀𝐍 𝐂𝐀𝐍𝐕𝐀𝐒 𝐈𝐍𝐒𝐓𝐄𝐀𝐃 𝐎𝐅 𝐁𝐔𝐒𝐈𝐍𝐄𝐒𝐒 𝐌𝐎𝐃𝐄𝐋 𝐂𝐀𝐍𝐕𝐀𝐒?




𝗟𝗲𝗮𝗻 𝗖𝗮𝗻𝘃𝗮𝘀 là một logical business model gói gọn trong 1 trang giấy, gồm 9 blocks được thiết kế để thích hợp với nhu cầu/mục đích/yêu cầu cho một Lean Startup, được điền theo một thứ tự nhất định để đem lại kết quả brainstorm tốt nhất.


Mục đích chính của Lean Canvas là trở nên “𝗮𝗰𝘁𝗶𝗼𝗻𝗮𝗯𝗹𝗲” nhất có thể trong khi vẫn duy trì “𝗲𝗻𝘁𝗿𝗲𝗽𝗿𝗲𝗻𝗲𝘂𝗿-𝗳𝗼𝗰𝘂𝘀𝗲𝗱”. Ý tưởng ban đầu của tác giả là một kế hoạch chiến thuật cơ bản để hướng dẫn founder/entrepreneur trong khi họ điều hướng công ty trở nên một startup thành công.


So với Lean Canvas, Business Model Canvas (BMC) thiếu những nhân tố có tính rủi ro cao - một yếu tố chính trong môi trường startup. Vì vậy, Ash Maurya đã thiết kế lại model với một số thay đổi như sau:




Đây là một số thứ được thêm vào…


1️⃣𝗣𝗿𝗼𝗯𝗹𝗲𝗺:

Hầu hết các startup thất bại không phải vì họ không đủ khả năng xây dựng điều họ mong muốn mà phần lớn là do họ lãng phí thời gian, tiền bạc và công sức vào việc xây dựng sai sản phẩm. Sự đáng tiếc này được cho là do founder thất bại trong việc có cái nhìn toàn diện về vấn đề - “𝗽𝗿𝗼𝗯𝗹𝗲𝗺 𝘂𝗻𝗱𝗲𝗿𝘀𝘁𝗮𝗻𝗱𝗶𝗻𝗴”. Ngay cả khi đã define được vấn đề chính xác, công việc problem understanding mới chỉ hoàn thành một nửa chặng đường: “𝗔 𝗽𝗿𝗼𝗯𝗹𝗲𝗺 𝘄𝗲𝗹𝗹 𝘀𝘁𝗮𝘁𝗲𝗱 𝗶𝘀 𝗮 𝗽𝗿𝗼𝗯𝗹𝗲𝗺 𝗵𝗮𝗹𝗳-𝘀𝗼𝗹𝘃𝗲𝗱.” - 𝗖𝗵𝗮𝗿𝗹𝗲𝘀 𝗞𝗲𝘁𝘁𝗲𝗿𝗶𝗻𝗴. So với Value proposition như trong BMC, Problem dễ hiểu và cụ thể hơn để xác định trên thị trường.


2️⃣𝗦𝗼𝗹𝘂𝘁𝗶𝗼𝗻:

Khi bạn hiểu rõ được vấn đề, đó là lúc bạn sẵn sàng để tìm ra giải pháp thiết thực nhất. Tuy rằng giải pháp chính là điều công ty bạn theo đuổi, mục Solution chỉ được để một ô tương đối nhỏ trên model, nhằm giới hạn trí tưởng tượng của các nhà sáng lập và đưa nó về gần hơn với thực tế. Ngoài ra, chúng ta cũng thường “fall in love” với giải pháp đầu tiên và kết thúc với việc mường tượng ra di sản chúng ta để lại, dễ dẫn tới lan man và sai trọng tâm vấn đề. Giữ cho ô Solution nhỏ đồng thời cũng nhất quán với concept “Minimum Viable Product” (MVP) trong bản gốc MBC.


3️⃣𝗞𝗲𝘆 𝗠𝗲𝘁𝗿𝗶𝗰𝘀:

Startups thường bị nhấn chìm trong một biển dữ liệu và các chỉ số trong một môi trường đầy hỗn loạn và sự không chắc chắn. Ở bất kỳ thời điểm nào trong vòng đời của một startup, chỉ có một vài chỉ số thiết yếu để cần quan tâm: “𝗔 𝘀𝘁𝗮𝗿𝘁𝘂𝗽 𝗰𝗮𝗻 𝗼𝗻𝗹𝘆 𝗳𝗼𝗰𝘂𝘀 𝗼𝗻 𝗼𝗻𝗲 𝗺𝗲𝘁𝗿𝗶𝗰. 𝗦𝗼 𝘆𝗼𝘂 𝗵𝗮𝘃𝗲 𝘁𝗼 𝗱𝗲𝗰𝗶𝗱𝗲 𝘄𝗵𝗮𝘁 𝘁𝗵𝗮𝘁 𝗶𝘀 𝗮𝗻𝗱 𝗶𝗴𝗻𝗼𝗿𝗲 𝗲𝘃𝗲𝗿𝘆𝘁𝗵𝗶𝗻𝗴 𝗲𝗹𝘀𝗲.” - 𝗡𝗼𝗮𝗵 𝗞𝗮𝗴𝗮𝗻. Đây chính là một rủi ro của hầu hết các startup giai đoạn đầu - thất bại trong việc xác định đúng các chỉ số quan trọng có thể biến công ty thành thảm họa - dẫn tới những hoạt động lãng phí nguồn lực (ví dụ như cạn kiệt nguồn lực ở giai đoạn tiền tối ưu). Một cách cơ bản nhất, những metrics này nên xoay quanh giá trị cốt lõi của bạn và trong dài hạn là sự tăng trưởng.


4️⃣𝗨𝗻𝗳𝗮𝗶𝗿 𝗔𝗱𝘃𝗮𝗻𝘁𝗮𝗴𝗲:

“𝗔 𝘁𝗿𝘂𝗲 𝘂𝗻𝗳𝗮𝗶𝗿 𝗮𝗱𝘃𝗮𝗻𝘁𝗮𝗴𝗲 𝗶𝘀 𝘀𝗼𝗺𝗲𝘁𝗵𝗶𝗻𝗴 𝘁𝗵𝗮𝘁 𝗰𝗮𝗻𝗻𝗼𝘁 𝗯𝗲 𝗲𝗮𝘀𝗶𝗹𝘆 𝗰𝗼𝗽𝗶𝗲𝗱 𝗼𝗿 𝗯𝗼𝘂𝗴𝗵𝘁.”

- 𝗝𝗮𝘀𝗼𝗻 𝗖𝗼𝗵𝗲𝗻


Đây là một cái tên khác cho lợi thế cạnh tranh (competitive advantage) hoặc rào cản gia nhập thị trường (barriers to entry) thường thấy trong một bản kế hoạch kinh doanh. Các nhà đầu tư về cơ bản đều nhận thức được rằng chỉ có số ít startup thực sự có lợi thế cạnh tranh - điều này đồng nghĩa với việc sẽ có vài doanh nghiệp để trống ô này. “Unfair advantage” không phải để làm bạn nhụt chí về việc phát triển tầm nhìn của công ty mà thực chất là để không ngừng khuyến khích, động viên bạn tìm hoặc tạo ra lợi thế cạnh tranh của riêng mình. Tại thời điểm startup đã đạt được một số thành tựu ban đầu, việc đối thủ cạnh tranh hay những “copy-cat” gia nhập thị trường là không thể trành khỏi. Nếu bạn không xây dựng rào chắn với họ, công ty của bạn phải đối mặt với nguy cơ “tuyệt chủng” bởi những kẻ “fast-followers”.




Và đây là một số thứ bị lấy ra..


1️⃣𝗞𝗲𝘆 𝗮𝗰𝘁𝗶𝘃𝗶𝘁𝗶𝗲𝘀 & 𝗞𝗲𝘆 𝗿𝗲𝘀𝗼𝘂𝗿𝗰𝗲𝘀:

Ash Maurya cho rằng những ô này phù hợp cho người ngoài cuộc nhìn vào và thấu hiểu doanh nghiệp hơn là giúp đỡ entrepreneurs. Những hoạt động chung chung thường được liệt kê trong ô này như “Customer Development”, “Software Development”,.. không đủ chi tiết hay không đủ tính cá nhân và không cung cấp được những thông tin cần thiết. Ngoài ra, mục này cũng bị overlap so với Solution (vì đều có những hoạt động cơ bản của công ty) và Unfair Advantage (vì tất cả Key Resources đều có thể là Unfair Advantages nhưng không phải tất cả Unfair Advantages đều là Key Resources).


2️⃣𝗖𝘂𝘀𝘁𝗼𝗺𝗲𝗿 𝗥𝗲𝗹𝗮𝘁𝗶𝗼𝗻𝘀𝗵𝗶𝗽𝘀:

Một product (bất kể ngành nghề gì) nên được bắt đầu xây dựng thông qua mối quan hệ trực tiếp với khách hàng (qua việc quan sát hoặc phỏng vấn) và xác định hướng đi phù hợp tới khách hàng dựa trên Solution và Customer Segment của bạn. Goal của mục này bị trùng lặp với mục Channels (Kênh phân phối).


3️⃣𝗞𝗲𝘆 𝗣𝗮𝗿𝘁𝗻𝗲𝗿𝘀:

Tác giả của Lean Canvas cũng phải thừa nhận rằng đây là mục gặp nhiều khó khăn khi bỏ đi nhất, thậm chí nó còn tạo ra vài cuộc thảo luận. Thành công cho một vài loại sản phẩm nhất định phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng đối tác. Qua thời gian, đối tác có thể trở nên thiết yếu trong việc tối ưu business model nhưng các mối nguy tiềm tàng không đến từ việc thiếu partner mà thường là sự kém hiệu quả trong Cost Structure hay Channels.


𝗧𝗵𝘂̛́ 𝘁𝘂̛̣ đ𝗶𝗲̂̀𝗻 𝗟𝗲𝗮𝗻 𝗖𝗮𝗻𝘃𝗮𝘀 nên đi từ (𝗣𝗿𝗼𝗯𝗹𝗲𝗺) xác định vấn đề thị trường của một tập khách hàng cụ thể (𝗖𝘂𝘀𝘁𝗼𝗺𝗲𝗿 𝗦𝗲𝗴𝗺𝗲𝗻𝘁𝘀), tới 𝗨𝗻𝗶𝗾𝘂𝗲 𝗩𝗮𝗹𝘂𝗲 𝗣𝗿𝗼𝗽𝗼𝘀𝗶𝘁𝗶𝗼𝗻 - là điểm nhấn của Model, là lý do tại sao khách hàng nên sử dụng product của công ty, tìm ra một giải pháp (𝗦𝗼𝗹𝘂𝘁𝗶𝗼𝗻) cụ thể và phân phối nó thông qua các kênh (𝗖𝗵𝗮𝗻𝗻𝗲𝗹𝘀). Sau đó, doanh thu của công ty (𝗥𝗲𝘃𝗲𝗻𝘂𝗲 𝗦𝘁𝗿𝗲𝗮𝗺𝘀) cần phải làm rõ đến từ những nguồn nào và cấu trúc chi phí (𝗖𝗼𝘀𝘁 𝗦𝘁𝗿𝘂𝗰𝘁𝘂𝗿𝗲) ra sao. Cuối cùng, công ty cần có những chỉ số quan trọng (𝗞𝗲𝘆 𝗠𝗲𝘁𝗿𝗶𝗰𝘀) đánh giá performance và xác định lợi thế cạnh tranh (𝗨𝗻𝗳𝗮𝗶𝗿 𝗔𝗱𝘃𝗮𝗻𝘁𝗮𝗴𝗲) - có thể tốn rất nhiều thời gian để có thể fill vào mục này.


18 views0 comments